Tahran'da yeni dönem resmen başladı! İran'ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney kimdir?
Giriş Tarihi:09 Mart 2026 00:37Son Güncelleme:09 Mart 2026 01:04
İran - ABD - İsrail savaşı son dakika | İran'dan İsrail'e yeni füze dalgası! İran'ın yeni lideri Mücteba Hamaney
İran'ın yeni dini lideri belli oldu: Uzmanlar Meclisi Gilan Vilayeti Üyesi, 'Mücteba Hamaney’i yeni lider olarak seçtiklerini' ifade etti
Rehber Meclisi, ABD-İsrail saldırılarına rağmen liderin seçilmesi çalışmalarının "dikkatli ve yoğun bir değerlendirmeyle" bugün gerçekleşen olağanüstü oturumla tamamlandığını belirtt
MÜCTEBA HAMANEY KİMDİR?
Mücteba Hüseyni Hamaney 17 Eylül 1969'da Meşhed kentinde doğdu. ABD-İsrail'in 28 Şubat'ta hava saldırısıyla öldürülen eski İran lideri Ali Hamaney'in ikinci oğlu olan Mücteba Hamaney, 1979 yılında ailesinin Tahran'a taşınmasından sonra dini eğitimine Kum'daki İslam ilimler okulunda devam ederek, ileri düzeyde fıkıh ve usul eğitimi aldı.
Bazı dini otoriteler ve babası tarafından verilen "harici dersler" şeklinde nitelendirilen "içtihat dersleri müderrisliği" eğitimi de alan Hamaney, daha sonra bu dersleri okutan kişiler arasında yer aldı. Şii mezhebine göre, İslami ilimlerin en üst seviyesi kabul edilen bu eğitimi alan kimselerin artık kimseyi taklit etmesine gerek görülmüyor ve müçtehit olarak kabul ediliyor.
Mücteba Hamaney, İran-Irak Savaşı (1980-1988) sırasında İran'ın silahlı gücü Besic'in gönüllü bir üyesi olarak cephede bulundu.
Resmi bir görevi olmamasına rağmen 2000'lerin ortalarından itibaren hem ulusal hem de uluslararası medyada Mücteba adı daha fazla duyulmaya başlandı.
Bazı analistler, dolaylı etkisine dikkati çekerek, İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun bazı komutanlarıyla ilişkileri olduğunu, 2005 ve 2009 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde rol aldığını ve bazı atamalar ile siyasi koordinasyonlar üzerinde etkili olduğunu ileri sürdü.
Son yıllarda medyada, babasının halefi olarak sıkça gündeme getirilen Mücteba Hamaney'in kamuoyuna yansıyan, kişisel hayatı hakkında sınırlı bilgi var. Mücteba Hamaney, genellikle medyadan uzak bir yaşam sürdü.
İRAN LİDERİNİN YETKİLERİ
İran'da seçimle iş başına gelen Cumhurbaşkanı sınırlı yetkilere sahipken, "liderlik makamı", tüm devlet organlarının üzerinde, sahip olduğu anayasal yetkilerle iç ve dış politika konularında son sözü söyleyen merci kabul ediliyor.
Cumhurbaşkanı dahil tüm devlet organlarının üzerinde bir otoriteye sahip ve "rehber" olarak adlandırılan devlet başkanı, İran Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı olarak iç güvenlik ve dış politika konularında da belirleyici rol oynuyor.
İran lideri, 88 kişiden oluşan ve halk tarafından 8 yılda bir seçilen Uzmanlar Meclisi tarafından seçiliyor. Bu meclise aday kişilerin çoğu lider tarafından belirlenirken Anayasayı Koruyucular Konseyi (AAK) tarafından da onaylanıyor. AAK'nin uygun görmediği kişiler, Uzmanlar Meclisi seçimlerine katılamıyor.
ABD-İsrail'in İran'a saldırılarında İsfahan Devrim Muhafızları Ordusu Komutan Yardımcısı Tuğgeneral Hacı Ali Haşimi hayatını kaybetti. İranlı Öğrenciler Haber Ajansı (ISNA), Devrim Muhafızları Ordusu tarafından konuya ilişkin yapılan açıklamayı yayımladı. Açıklamada, ABD-İsrail saldırılarında İsfahan'daki Sahib ez-Zaman Devrim Muhafızları Koordinasyon Yardımcısı Tuğgeneral Hacı Ali Haşimi'nin öldüğü belirtildi.
İsrail ordusunun Lübnan'ın güneyindeki Sur kentine düzenlediği hava saldırısında 8 kişinin yaşamını yitirdiği bildirildi. Lübnan Sağlık Bakanlığından yapılan açıklamada, İsrail'in Sur kentindeki Eser Mahallesi'ne düzenlediği hava saldırısında 8 kişinin hayatını kaybettiği belirtildi.
Öte yandan Lübnan resmi ajansı NNA'nın haberine göre İsrail ordusu, güneydeki Nebatiye vilayetinde Zifta Kavşağı'nda bulunan bir sağlık noktasını da hedef aldı. Saldırıda ölü ya da yaralı olup olmadığına ilişkin henüz bilgi paylaşılmadı.
İsrail ordusu, İran Devrim Muhafızları Ordusu'na (DMO) bağlı Hatemul Enbiya Merkezi Karargah Komutanı Ebu Kasım Babaiyan'ı Tahran'a düzenlenen saldırıda öldürdüğünü iddia etti.
Ordudan yapılan açıklamada, Babaiyan'ın aynı zamanda İran Lideri Askeri Ofisi Başkanlığını yürüttüğü ileri sürüldü. Babaiyan'ın "İran'ın vekilleri" arasındaki koordinasyonu sağlayarak İsrail'e saldırı yürütmekten sorumlu olduğu savunulan açıklamada, Babaiyan'ın ölümünün İranlı üst düzey isimlere yönelik suikastlar dizisinin bir parçası olduğu iddia edildi.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile Orta Doğu’daki gelişmeleri ele alarak, İran’dan bölge ülkelerine saldırılarını durdurmasını istedi. Macron, sosyal medya platformundan yaptığı açıklamada İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ile telefonda görüştüğünü duyurdu.
Macron, İran’ın ülkeden ayrılmasına izin vermediği Fransız vatandaşları Cecile Kohler ve Jacques Paris’in güvenliğinin ve Fransa’ya dönüşlerinin mutlak öncelikleri olduğunu belirtti. İran’ın bölge ülkelerine saldırılarını “derhal” durdurması gerektiğini vurgulayan Macron, ayrıca İran’dan Hürmüz Boğazı’nı fiili olarak kapatmaya son vermesini talep etti. Macron, “Son olarak, Pezeşkiyan’a şu anki krizin temelinde bulunan İran’ın nükleer ve balistik füze programları geliştirmesi ve bölgedeki tüm istikrarsızlaştırıcı faaliyetleri konusunda endişe duyduğumuzu yineledim.” ifadelerini kullandı. Orta Doğu’daki “bu kritik zorlukların üstesinden gelmek için diplomatik çözümün her zamankinden daha gerekli olduğunun" altını çizen Macron, Pezeşkiyan ile iletişimde kalma konusunda anlaştıklarını kaydetti.
Macron, Kuveyt Emiri Şeyh Meşal el-Ahmed el-Cabir es-Sabah ile de telefon görüşmesi yaptığını ve İran’ın saldırılarına karşı Kuveyt ile dayanışma içinde olduklarını ifade etti.
İran'da Uzmanlar Meclisi, ABD-İsrail'in 28 Şubat'taki hava saldırısında öldürülen Ali Hamaney'den sonra liderlik makamına oğlu Mücteba Hamaney'in "ezici oy çoğunluğuyla" seçildiğini duyurdu. İran'da yeni liderin seçiminden sorumlu Rehber Meclisi, yaptığı yazılı açıklamada, "Ayetullah Seyyid Mücteba Hüseyni Hamaney’i Uzmanlar Meclisi üyelerinin ezici oy çoğunluğuyla İran İslam Cumhuriyeti’nin üçüncü lideri olarak belirleyip ilan ettiğini duyurur." ifadesini kullandı. Rehber Meclisi, ABD-İsrail saldırılarına rağmen liderin seçilmesi çalışmasının "dikkatli ve yoğun bir değerlendirmeyle" bugün gerçekleşen olağanüstü oturumla tamamlandığını belirtti.
Yeni dini lider Hamaney, böyle ilan edildi. İran halkı sokaklara çıkarak, ellerinde İran bayrakları ile yeni liderin seçimini kutladı.
Devrim Muhafızları Ordusu Halkla İlişkiler Biriminden yapılan açıklamada, "Gerçek Vaat-4 Operasyonu’nun 29. dalgası kapsamında İsrail ve bölgedeki ABD üslerine yönelik geniş çaplı füze saldırıları" başlatıldığı belirtildi.
Bu saldırı dalgasında yeni nesil füzelerin kullanıldığı bilgisi paylaşıldı.
ABD, Suudi Arabistan'daki askeri tesise İran'ın saldırısı sırasında yaralanan bir askerin daha öldüğünü açıkladı. İran'ın saldırıları toplamında ölen ABD asker sayısı 7'ye yükseldi.
İran ordusu, ABD ve İsrail'in ülkedeki enerji altyapısını vurmaya devam etmesi halinde bölgedeki petrol tesislerini hedef alacağı uyarısında bulundu. Devlet televizyonuna konuşan Hatemül Enbiya Merkez Karargahı Sözcüsü İbrahim Zülfikari, ABD ve İsrail’in, “halka ait yakıt ve enerji altyapısı ve hizmet merkezlerinin bazı kısımlarını hedef alacak kadar ileri gittiğini” belirtti.
İran silahlı kuvvetlerinin, bölgedeki tüm yakıt, enerji ve kamu hizmeti altyapıları hakkında “istihbarata, bilgiye ve saldırı kabiliyetine sahip olduğunu” ileri süren Zülfikari, buna rağmen, İran’ın “şimdiye kadar benzer herhangi bir eylemden kaçındığını” ifade etti.
İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir, Lübnan'a sürdürülen saldırılara ilişkin yaptığı açıklamada, Hizbullah'ın İran'ın uzantısı olduğunu ve ağır bir bedel ödediğini savundu.
İsrail Genelkurmay Başkanı, saldırıların ne kadar süreceğine ilişkin, "Bu çok uzun zaman alacak, buna hazırlıklı olmalısınız." ifadelerini kullandı.
Zamir, dün Lübnan'ın başkenti Beyrut'ta hedef alınan otelde İran Devrim Muhafızları Ordusuna bağlı Kudüs Gücü komutanlarının hedef alındığını iddia etti.
İran, Sri Lanka yakınlarında seyir halindeyken “ABD tarafından 4 Mart'ta saldırıya uğrayan ‘IRIS Dena’ isimli fırkateynde 104 askerinin hayatını kaybettiğini” duyurdu. İran Devlet Televizyonu’na göre, İran Ordusu Halkla İlişkiler Birimi, ABD tarafından batırılan “IRIS Dena” isimli fırkateynle ilgili bilgilendirmede bulundu.
Irak Petrol Bakanlığı bünyesindeki Saha ve Lisans İşleri Şirketi Genel Müdür Yardımcısı Kazım Abdulhasan Kerim, ülkenin petrol üretimiyle ilgili açıklama yaptı.
Kerim, ülkedeki petrol üretiminin ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırılarından sonra yaklaşık yüzde 60 düştüğünü, günlük 3,3 milyon varilden 1,3 milyon varile gerilediğini kaydetti.
Basra vilayetinin güneybatısındaki Bercisiye petrol bölgesinin 2 insansız hava aracıyla (İHA) hedef alındığını ve bölgede faaliyet gösteren yabancı firmalardan birinin depolarında hasar oluştuğunu ifade eden Kerim, petrol üretim tesislerinin ise etkilenmediğini aktardı.
Irak, 3 Mart Salı günü Hürmüz Boğazı'nın kapanması sonucu azalan ihracat nedeniyle ham petrol üretimini düşüreceğini duyurmuştu.
İsrail ordusu, ABD ile birlikte saldırılar düzenledikleri İran'dan yeni füze saldırısı başlatıldığını açıkladı. İsrail ordusundan yapılan açıklamada, İran’dan atılan füzelerin önlenmesi için hava savunma sistemlerinin devreye girdiği belirtildi.
Misilleme saldırıları tehdidi altındaki bölgelerde vatandaşların cep telefonlarına ön uyarı mesajları atıldığını belirten açıklamada, bir sonraki duyuruya kadar sığınaklarda kalmaları talimatı verildiği vurgulandı. İsrail’in başkenti Tel Aviv ve çevresinin yanı sıra ülkenin güneyinde de sirenlerin çaldığı basına yansıdı. İran son füze saldırısı, bugün gerçekleştirdiği 9’uncu dalga misilleme oldu.
İran'da Ali Hamaney sonrası dönemin en kritik sorusu cevabını buldu.
Uzmanlar Meclisi Gilan Vilayeti Üyesi Seyyid Ali Hüseyni Eşkevari, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, "Mücteba Hamaney'i yeni lider olarak seçtiklerini" belirtti.
Meclisin büyük bir çoğunluğunun yeni liderin ismi üzerinde uzlaştığını vurgulayan Eşkevari, "İnşallah Hamaney ismi İran'ın yeni lideri olarak devam edecek." sözleriyle süreci aktardı.
Öte yandan, Uzmanlar Meclisi Başkan Yardımcısı Ayetullah Hüseyni Buşehri de bu tarihi kararı doğrulayarak, "yeni liderin yakın zamanda kamuoyuna resmen tanıtılacağını" ifadelerini kullandı.
CEPHEDEN TEOKRASİNİN ZİRVESİNE: MÜCTEBA HAMANEY KİMDİR?
Babasının vefatının ardından en güçlü aday olarak öne çıkan 56 yaşındaki Mücteba Hamaney, aslında on yıllardır teokratik sistemin merkezinde yer alıyor. 8 Eylül 1969 Meşhed doğumlu olan Hamaney, 1987-1988 yılları arasında İran-Irak Savaşı'nda bizzat görev aldı.
Bu dönemdeki silah arkadaşlarının günümüzde istihbarat ve güvenlik kurumlarının en üst basamaklarında olması, onun Devrim Muhafızları ile olan kopmaz bağlarının temelini oluşturuyor. Liseden sonra babası ve Mahmud Haşimi Şahrudi gibi isimlerden ilahiyat eğitimi alan Hamaney, 1999 yılından bu yana Kum kentinde dini eğitimine devam ediyor.