Beyinleri hedef alan algoritmalara darbe! Türkiye neyi bekliyor?
Giriş Tarihi:29 Ağustos 2026 09:14 Son Güncelleme:29 Ağustos 2026 09:40
ABD’de başlayan değişim dünyaya yayılıyor! Meta'ya 17 bin milyar dolarlık hesap: Türkiye hala neyi bekliyor?
ABD'de tarihi değişiklikleri kabul eden Meta şirketi şimdi de Avrupa Birliği'nin çocukları koruma soruşturması altında. Avustralya da yerel yasalarla ilerliyor. Algoritmalar artık gençleri zehirleyemeyecek. Türkiye'de milyonlarca anne baba benzer düzenlemeler istiyor.
ABD'de Meta şirketine çocukların beyin gelişimini hedef alan algoritmaları yüzünden açılan dava ve kabul edilen tarihi değişiklikler, tüm dünyada bir domino etkisi yarattı. Avrupa Birliği, çocukları korumayan platformlara küresel cirolarının yüzde 6'sına varan (12 milyar dolar) ceza kesmeye hazırlanırken, Türkiye'de de milyonlarca anne baba benzer düzenlemeler istiyor.
"Bizim çocuklarımız da kıymetli" diyerek benzer değişiklikleri talep etmeye başladı. Buna ek olarak Meta'nın yanı sıra YouTube, TikTok, Snapchat ve X gibi firmalar için de aynı yeniliklerin getirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Algoritmalar artık gençleri zehirleyemeyecek. (Fotoğraflar: Takvim Foto Arşivi) California'da varılan anlaşmanın ardından Avrupa Birliği (AB) de harekete geçti. AB Komisyonu hâlihazırda Meta'nın çocukları korumadaki eksiklikleri nedeniyle soruşturma yürütüyor.Meta, eğer bu güvenlik önlemlerini Avrupa'daki çocuklar için de uygulamazsa küresel cirosunun yüzde 6'sı, yani 12 milyar dolarlık bir ceza ile karşı karşıya kalabilir. Üstelik AB'nin kapsamı yalnızca Meta'yı değil, TikTok, YouTube, Snapchat, X ve diğer büyük platformları da kapsıyor. Türkiye'de ise milyonlarca anne baba, ABD ve Avrupa'daki gibi benzer düzenlemelerin getirilmesini istiyor.
Avrupa Birliği (AB) de harekete geçti.
Çocukların peşindeki algoritma: Telefon ekranında görünmeyen takip VELİ İSTERSE KALDIRABİLECEKABD'deki mahkeme kararı neticesinde şöyle bir ayrıntı var: Ebeveynler istedikleri takdirde yeni uygulamaları kaldırabilecek. Örneğin 18 yaşındaki bir kullanıcıya gün içindeki 2 saatlik sınırlamayı, anne ya da baba isterse ortadan kaldırabilecek.SAKLANACAK BAHANELERİ KALMADIUzmanlara göre ABD'de alınan kararlar sosyal medya şirketi için tarihî dönüm noktası oldu. Teknoloji firmaları yıllardır, milyarlarca dolar kazandıkları ülkelerin yasalarına uymuyor. Gerekçe olarak "Şirketimizin merkezi sizin ülkenizde değil, yasalarınız bizi bağlamaz" yaklaşımındalar.Ancak California'daki değişikliklerle arkasına saklandıkları "Biz sadece kullanıcıların içerik paylaştığı tarafsız birer platformuz" savunması çöktü.
Şirketlerin tasarladığı algoritmaların yarattığı zararlardan hukuki ve mali olarak sorumlu tutulabilecekleri
Üstelik AB'nin kapsamı yalnızca Meta'yı değil TikTok, YouTube, Snapchat, X ve diğer büyük platformları da kapsıyor. Türkiye'de ise milyonlarca anne baba, ABD ve Avrupa'daki gibi benzer düzenlemelerin getirilmesini istiyor.
ÇOCUKLARIN BEYİNLERİNİ HEDEF ALDILAR
Dava dosyasında tüm detaylarıyla sergilenen bağımlılık mekanizmaları, Meta'nın çocuk beyninin nörolojik, psikolojik ve duygusal zayıflıklarını kasıtlı ve bilinçli bir şekilde hedef aldığını gösterdi. Şirket mühendisleri tarafından özel olarak kurgulanan bu tasarımların, henüz gelişimini tamamlamamış olan genç beyinlerin otokontrol mekanizmalarını devre dışı bırakmak üzerine inşa edildiğini ortaya çıkardı.
1 KASIM'DA 15 YAŞ ALTI IÇIN KISITLAMA BAŞLIYOR
Sosyal medya kullanımında çocukları ve 15 yaş altı gençleri korumak için Türkiye'de yasa ile getirilen kriterler 1 Kasım'da işlemeye başlayacak. Yeni uygulamalar satır başları halinde şöyle:
-15 yaş altı çocuklara güvenli dijital alanlar oluşturulacak, kontrollü kullanım teşvik edilecek.
-Yaş doğrulama sistemleriyle çocukların yaş ve gelişimlerine uygun olmayan içeriklere maruz kalmaları önlenecek.
-Sosyal ağ sağlayıcı, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak.
-Bu hizmetin sunulmaması konusunda yaş doğrulama dahil gerekli tedbirleri almakla yükümlü olacak.
Sosyal ağ sağlayıcı, 15 yaşını doldurmuş çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet sunma konusunda gerekli tedbirleri alacak. Bu kapsamda alınan tedbirler sosyal ağ sağlayıcının kendi internet sitesinde yayınlanacak.
Sosyal ağ sağlayıcıları, aldatıcı reklamları engelleyici tedbirleri almakla da yükümlü olacak.
GÜNLÜK KULLANIM SINIRI GETİRİLDİ
Meta şirketinin ABD'de 18 yaş altına kabul ettiği değişikliklerden bazıları şunlar:
Günlük 2 saat kullanım sınırı
24.00-06.00 erişim engeli
Okul saatlerinde bildirimler yok.
Beğeni sayıları gizlenecek.
Estetik filtreleri kaldırılacak.
Video önerileri kapatılabilecek.
YENİLİKLER AYLAR İÇİNDE DEVREDE BAĞIMSIZ DENETÇİ TAKİP EDECEK
META şirketinin Instagram ve Facebook'ta yapmayı kabul ettiği yeniliklerin önümüzdeki birkaç ay içinde uygulamaya geçmesi gerekiyor. Bu açıklamayı California Başsavcısı Rob Bonta yaptı. Söz konusu yenilikler kademeli olarak başlayacak.
Örneğin algoritmasız akış seçeneği dört ay içinde, gelişmiş yaş doğrulaması 1 yıl içerisinde, diğerleri ise kademeli olarak uygulanacak. Oakland'daki dava kapsamında Meta'nın uygulamayı taahhüt ettiği temel değişikliklerin hayata geçirilip geçirilmediğini bağımsız bir denetçi yakından izleyecek.
YENİLİKLER AYLAR İÇİNDE DEVREDE BAĞIMSIZ DENETÇİ TAKİP EDECEK
META şirketinin Instagram ve Facebook'ta yapmayı kabul ettiği yeniliklerin önümüzdeki birkaç ay içinde uygulamaya geçmesi gerekiyor. Bu açıklamayı California Başsavcısı Rob Bonta yaptı. Söz konusu yenilikler kademeli olarak başlayacak
Örneğin algoritmasız akış seçeneği dört ay içinde, gelişmiş yaş doğrulaması 1 yıl içerisinde, diğerleri ise kademeli olarak uygulanacak. Oakland'daki dava kapsamında Meta'nın uygulamayı taahhüt ettiği temel değişikliklerin hayata geçirilip geçirilmediğini bağımsız bir denetçi yakından izleyecek.
