EYT Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi
Giriş Tarihi: 03.03.2023 02:07 Güncelleme Tarihi: 03.03.2023 10:45
Resmi Gazete'de yayınlandı! SGK ve e-Devlet EYT başvuru süreci başadı! Emeklilik başvurusu nasıl yapılır?
Emeklilikte yaşa takılanlara ilişkin Kanun, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Böylelikle EYT'de başvuru süreci de başlamış oldu. Düzenlemede; yaş sınırı yer almıyor. İlk etapta 2 milyon 250 bin kişi emeklilik hakkı elde edecek. EYT'liler eğer çalışıyorsa işten çıkmaları gerekiyor. İşten çıkışını alan EYT'liler e-Devlet üzerinden kolaylıkla emeklilik başvurusunu gerçekleştirebilecek. Herhangi bir yerde çalışmıyor ve EYT şartlarını taşıyorsa direkt olarak e-Devlet üzerinden emeklilik başvurusu yapılabiliyor.
Emeklilikte yaşa takılanlarla (EYT) ilgili düzenlemeleri içeren Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Toplamda 5 milyon çalışanı etkileyen EYT düzenlemesine göre 2023 yılında 2 milyon 250 bin kişi emekli olabilecek. Emeklilik başvuruları e-Devlet üzerinden veya SGK'ya yapılabilecek.
Emeklilikte yaşa takılanlara (EYT) ilişkin Kanun, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
'EYT Resmi Gazete'de yayınlandı mı, ne zaman yayınlanacak' merak ediliyordu. Emeklilikte yaşa takılanlar düzenlemesi Resmi Gazete'de yayınlandı ve e-Devlet EYT başvuru süreci resmen başladı. Bu kez 'EYT başvurusu e-Devlet'ten nasıl yapılır' sorusu gündemin en çok merak edilen konusu oldu. EYT'nin Resmi Gazete'de yayınlanması sonrası SGK EYT başvuru e-Devlet süreci için video paylaştı. Başkan Recep Tayyip Erdoğan imzasıyla EYT Resmi Gazete'de yayınlandı ve yaklaşık 5 milyon kişiye emeklilik yolu açıldı. Emekli maaşı ve tazminat hesabı nasıl yapılacak? İşte kesinleşen EYT şartları ve son durum...
Kanundaki düzenleme ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na geçici madde eklenerek ilgili kanunlara göre kanunun yürürlük tarihinden sonra aylık bağlanması talebinde bulunanlardan yaşlılık veya emekli aylığı bağlanacak olanlar, söz konusu hükümlerde yaş dışındaki diğer şartları taşımaları halinde yaşlılık veya emekli aylığından yararlanacak.
Bu hüküm esas alınarak geriye dönük herhangi bir ödeme yapılmayacak ve geriye dönük hak talep edilemeyecek.
İlk kez yaşlılık veya emekli aylığı bağlananlardan, yaşlılık veya emekli aylığı talebi nedeniyle işten ayrılış bildirgesi verilenlerin işten ayrılış tarihini takip eden 30 gün içinde en son çalışılan özel sektör iş yerinde sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmaya başlamaları halinde, çalışılmaya başlandığı tarihten itibaren, sosyal güvenlik destek primi işveren hissesinin 5 puanlık kısmına isabet eden tutar Hazine tarafından karşılanacak.
Sosyal güvenlik destek primi işveren hissesi indiriminden yararlanılan sigortalının işten ayrılması halinde, bu indirimden tekrar yararlanılamayacak.
Kamu kurum ve kuruluşlarında kadroya alınan işçiler, il özel idareleri ve belediyeler ile bağlı kuruluşlarında ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinde, birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketlerde işçi statüsüne geçirilenlerin; emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmaları halinde, çalıştırıldıkları kamu kurum ve kuruluşları veya şirketlerce iş sözleşmelerinin feshedilmesini zorunlu tutan düzenlemeler yürürlükten kaldırılacak.
YASAYLA İLGİLİ ÖNE ÇIKAN BAŞLIKLAR
- 8 Eylül 1999 ve öncesinde işe girenler düzenlemeden yararlanacak.
- EYT'de herhangi bir yaş sınırı uygulanmayacak.
- Yaş dışında prim günü ve sigortalılık süresi şartlarını taşıyanlar aylık alabilecek.
- Emekli olduktan sonra aynı iş yerinde 30 gün içerisinde tekrar işe başlayan çalışanlar için yüzde 5 destek primi verilecek.
- Kadroya alınan işçiler ile işçi statüsüne geçirilenlerin aylık almaya hak kazanmaları halinde iş sözleşmelerinin feshini zorunlu tutan düzenleme yürürlükten kalkacak.
- EYT'lilerin kıdem tazminatına ilişkin Kredi Garanti Fonu'ndan destek verilecek.
- Toplamda 5 milyon çalışanı etkileyen düzenlemeye göre 2023 yılında 2 milyon 250 bin kişi emekli olabilecek.
- Emeklilik başvuruları e-Devlet üzerinden veya SGK'ya yapılabilecek.
- 5 bin 500 liranın altında maaş olmayacak.
İŞTE EYT'LİNİN YOL HARİTASI!
KİMLER YÜKSEK EMEKLİ MAAŞI ALACAK?
EYT'ye tabi olanlar da temelde bütün emekliliğe hak kazanmışlar gibi prim gün sayısının çok olmasına bağlı olarak değil SGK'ya bildirilen prime esas kazanca göre maaş alacak. Yani brüt maaşı yüksek olanlar daha fazla emekli maaşı alacak.
Bütün çalışma hayatı asgari ücret üzerinden bildirilenler ise daha düşük maaş alacak. Burada üç ayrı hesaplama yapıldığı için tüm kazançlar önem kazanıyor. Yani son yıllar değil ilk çalışma hayatınızdan bu güne kadar tüm kazançlarınıza bakılıyor.
Ayrıca 3 döneme ilişkin farklı Aylık Bağlama Oranları ve güncelleme katsayılarıyla nedeniyle; bu oranların yüksek olduğu dönemlerde primi daha fazla olan hak sahipleri daha yüksek emekli maaşı alacak.
EN DÜŞÜK EMEKLİ MAAŞI 5.500 TL OLDU
EYT'lilerin en çok merak ettiği konuların başında 2023 emekli zammı ve en düşük emekli maaşı düzenlemesiydi. Ocak 2023 emekli ve memur zammı yüzde 30 olarak yasalaştı. En düşük emekli maaşı ise Ocak-Temmuz dönemi için 5.500 TL olarak belirlendi. Böylece EYT yasası ile emekli olacakların alacağı en düşük maaş 5.500 TL oldu.
EYT'Lİ EMEKLİLİK İÇİN İSTİFA EDİNCE TAZMİNAT HAKKI DA KAZANACAK
EYT yasası ile emekli olacakların merak ettiği konulardan bir diğeri maaş dışında tazminat hesabı oldu. EYT yasasına tabi olacakların önemli bir kısmı mevcut durumda çalışıyor.
EYT'liler emeklilik başvurusu için karar aldıklarında tazminat hakları da doğacak. Normalde istifa eden için tazminat hakkı bulunmuyor.
Ancak bunun istisnası olarak emeklilik hakkı doğan ve başvuran çalışan için tazminat hakkı doğuyor. Daha açık ifadeyle emeklilik için işten ayrılacak bir EYT'li istifa eden EYT'li tazminat hakkı kazanacak. Burada işçinin ihbar tazminatı hakkı bulunmazken kidem tazminatı ödemesi yapılıyor.
SON BRÜT MAAŞ TAZMİNAT İÇİN DOĞRUDAN BELİRLEYİCİ OLACAK
Kıdem tazminatı son brüt maaş üzerinden çalışılan sürenin tamamına göre hesaplanıyor. Burada her yıl Ocak ve Temmuz aylarında belirlenen memur zam oranı aynı zamanda kıdem tazminatı tavanına da yapılan zammı belirliyor.
Asgari ücret 2023'ün 8.506 TL olarak belirlenmesi sonrası ülkemizde uygulanan en düşük brüt maaş 10.008 TL oldu.
KIDEM TAZMİNATI TAVANI 19 BİN 982 TL OLDU
Temmuz memur zammı sonrası en yüksek kıdem tazminatı 15.371 lira olarak uygulanıyordu. Hazine ve Maliye Bakanlığ yeni kıdem tazminatı tavanını yüzde 30 artışla 19.982,83 TL olarak açıkladı.
NOT: Özel sektörde işveren isterse kıdem tazminatı tavanını aşarak çalışanın brüt ücreti üzerinden kıdem tazminatı ödemesi yapabilir. Ancak tavanı aşan kısım ücret gibi değerlendirilerek gelir vergisi ve sigorta primine tabi tutulur.
KIDEM TAZMİNATI İÇİN SADECE DAMGA VERGİSİ VAR
Yasalara göre kıdem tazminatından sadece damga vergisi alınabiliyor. Hak sahibine kıdem tazminatı tek seferde ve bakit olarak banka yoluyla ödeniyor.
TAZMİNAT HESABI GİYDİRİLMİŞ ÜCRET İLE YAPILIYOR
Tazminat hesabı yapılırken son brüt maaş dikkate alınıyor. Ancak brüt maaş hesabına sadece kazanç değil yıl içindeki ödemeler katılıyor. Buna giydirilmiş brüt ücret deniliyor. Bu ücret belirlenirken düzenli olan ödemeler dikkate alınıyor. Prim, mesai gibi değişken ödemeler brüt ücrete eklenmiyor ancak ikramiye, yemek parası, kıyafet parası, görev tazminatı, kasa tazminatı gibi düzenli ödemeler brüt ücrete eklenerek prime esas kazancı artırıyor.
Daha anlaşılabilir olmak adına mevcut asgari ücret üzerinden tazminat hesabı yapalım:
2023 YILI ASGARİ ÜCRET TABLOSU
BRÜT ASGARİ ÜCRET 10.008 TL
SGK PRİMİ %14 1.401 TL
İŞSİZLİK SİG. PRİMİ %1 100 TL
KESİNTİLER TOPLAMI 1.501 TL
NET ASGARİ ÜCRET 8.506 TL
Örneğin brüt maaşı 10.008 lira olan bir işçiye her yıl 2 dini bayramda da maaş ikramiyesi verildiğini varsayalım.
Bu işçinin brüt ücreti şöyle hesaplanıyor:
Brüt ücret : 10.008 TL
Brüt ikramiye: 20.016 TL
Ücrete eklenecek aylık ikramiye: 20.016/12= 1.668 TL
Giydirilmiş brüt ücret: 11.676 TL
Bu hesaba göre işçinin tazminatı brüt asgari ücret olan 10.008 liradan değil 11.676 lira üzerinden hesaplanacak.
TAZMİNAT HESABI YIL, AY, GÜN OLARAK YAPILIYOR
Tazminat hesaplanırken işçinin çalıştığı tüm zamanlar yıl, ay, gün hesabı olarak dikkate alınıyor. Asgari ücret üzerinden işçinin tazminatını hesaplayalım. Bu işçinin 10 yıl 5 ay ve 15 gün çalışmış olduğunu varsayalım.
Giydirilmiş brüt ücret: 11.676 TL
10 yıllık tazminat: 116.760 TL
5 aylık tazminat: (11.676/12)X5 = 4.865 TL
15 günlük tazminat : (11.676/360)x15 = 486,5 TL
Toplam tazminat: 122.111,5 TL
NOT: Toplam tazminat üzerinden binde 7,59 oranında damga vergisi kesilecek.
